SEKİZİNCİ BÖLÜM

Kazalar

Madde 48- Ölüm veya müteessir fiil ile neticelenen, yahut eşya, vasıta veya hayvanlara zarar veren herhangi bir trafik kazasına karışmış olan nakil vasıtası veya müteharrik makinenin şoför veya sürücüleri, vasıtalarını veya makinelerini derhal durdurmaya mecburdurlar.

Madde 49- Şoför ve sürücüler, yukarıdaki maddede yazılı kazaların vukuunda gerekli ihtimam ve yardımı göstermek, tedbirleri almak ve vakayı en yakın zabıtaya, mümkün olan en kısa zamanda, bildirmekle mükelleftirler.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Hukuki mesuliyet ve sigorta

I.Hukuki mesuliyet

Madde 50- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) Motorlu taşıt müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörlerin kullanılmasından doğacak maddi ve ölüm dahil bedeni zararlardan araç sahipleri hukuken mesuldür.

Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibi, zararın mücbir sebepten veya kazazedenin veya üçüncü şahsın ağır kusurundan ileri geldiğini veyahut kendisinin veya efal ve harekatından mesul olduğu kimselerin kusurunun bulunmadığını ispat ederse mesuliyetten kurtulur.

Kazazedeye veya üçüncü şahsa isnat olunabilen kusur hafifse, hakim motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine raci tazminat miktarını ahval ve şeraiti nazarı itibara alarak tespit eder.

Hukuki mesuliyeti kaldıran veya daraltan her türlü anlaşma hükümsüzdür.

Bu kanun hükümleri gereğince yapılması mecburi olan asgari sigorta hadlerini aşan zararlar, motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibinin araç kullanan şahıslara karşı mesuliyeti ile bunların motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine karşı mesuliyetleri, nakledilen eşyanın uğrayacağı zararlar, her nevi manevi zararlar ile motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörün duçar olacağı zararlar gibi hukuki mesuliyete taalluk eden hususlarda umumi hükümler tatbik olunur.

Tazminat davası zarar görenin zarara ve failine ıttılaı tarihinden iki senelik ve her halde zararı doğuran fiilin vukuundan itibaren 10 senelik müruruzamana tabidir.

II.Mali mesuliyet sigortası

Madde 51- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli) - Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahipleri bunların, varsa römorklarının kullanılmasından üçüncü şahıslar aleyhine doğacak zararları temin etmek üzere, mali mesuliyet sigortası akdine mecburdurlar.

İşbu sigorta mukavelesine ait ücretin peşinen ve nakden ödendiğini mübeyyiz makbuzun trafik şube veya bürolarına tevdii mecburidir.

Taşıtın, müteharrik makinenin veya lastik tekerlekli traktörün devri ili sigorta mukavelesinden doğan hak ve vecibeler yeni sahibine intikal eder. Aracın yeni sahibi aracı devraldığı, sigortacı ise devre muttali olduğu tarihten itibaren 20 gün içinde ilgili trafik şube veya boralarına haber vermek suretiyle sigorta mukavelesini feshedebilir.

17 nci maddenin (F) bendinde gösterilen taşıtların memleketin her tarafında muteber olması milletlerarası anlaşmalarla kabul edilmiş sigortaları yoksa bunlar için mali mesuliyet sigortası Türkiye Cumhuriyeti hudutlarından girişleri sırasında yapılır.

Madde 52- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Motorlu taşıtlar, müteharrik makineler veya lastik tekerlekli traktörlerin mali mesuliyet sigortalarında, aracın cinsine, şahız ve kaza başına maddi ve ölüm dahil bedeni zararlara göre temini mecburi olan asgari sigorta meblağlarını tespite ve gerektiği takdirde tadile Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Madde 53- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Sigorta mukavelesinden veya sigortaya ait kanuni hükümlerden doğan ve tazminat miktarının azaltılması veya kaldırılması neticesini veren istisnai haller, zarar görenlerin haklarına tesir etmez.

Şu kadar ki, sigortacı, sigortaya ait kanuni hükümlerce ödediği miktarlar için, azaltma veya kaldırmaya izinli olduğu nispette sigorta ettiren aleyhine rücu edebilir.

Madde 54- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli)- Sigortanın feshi veya yenilenmemesi halinde sigortacı keyfiyeti taşıt veya lastik tekerlekli traktörün kayıtlı bulunduğu trafik şube veya bürosuna 8 gün içinde yazılı olarak bildirmekle mükelleftir. Bu fesholunma ve yenilenmeme keyfiyeti, o sigorta yerine bir diğeri akdedilmemiş ise, zarar görenlere karşı ancak ihbarın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün sonra hüküm ifade eder.

Trafik şube ve büroları keyfiyete muttali olunca, motorlu taşıt veya lastik tekerlekli traktörü, trafik ruhsatnamesi ile plakalarını alarak trafikten men ederler.

Motorlu taşıt veya lastik tekerlekli traktör sahibi,trafik ruhsatnamesi ile plakalarını kendiliğinden geri verdiği takdirde sigorta hükmünden düşer. Keyfiyet trafik şube veya bürolarınca bildirilir.

Madde 55- (232 sayılı Kanunla değiştirilen şekli )- Sigorta şirketleri bilirkişi raporunun teşkilatlarına tevdiini müteakip hak sahiplerine ödemekle mükellef bulundukları ve mecburi haller dahilinde kalan zararları bir hafta zarfında öderler.

Zarar gören kimse mali mesuliyet sigortası ile temin edilen hadler dahilinde doğrudan doğruya sigortacı aleyhine de dava açabilir.

Zarar gören kimse birden fazla olup motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibi tarafından ödenecek tazminat tutarı sigorta ile temin edilmiş miktarı aştığı taktirde, zarar gören kimselerin sigortacıya karşı hakları, temin edilen meblağla mütenasibin azalır. Şu kadar ki, sigortacı, diğer tazminat taleplerinin bulunduğu bilinmeksizin zarar gören kimselerin bir veya birkaçına hüsnüniyetle ödediği miktarlar nispetinde değerlerine karşı olan mesuliyetten kurtulur.

Azami surat elde edilmesi matlup olan veya saatte 50 kilometreden (50 kilometre hariç), yukarı bir surat aranan motorlu taşıt yarışları organizatörleri, yarışa iştirak eden taşıtlarla yarış hizmetinde kullanılan sair vasıtalar tarafından ika edilecek zararlardan yarış güzergahı umumi trafiğe kapanmış olsa bile mesuldürler. Bu kanuna göre motorlu taşıt sahiplerine raci hukuki mesuliyetler bu organizatörlere tereddüt eder.

Zarar görenlerin sigortacı aleyhine dava hakları kaza gününden itibaren iki yıllık müruruzamana tabidir.

Salahiyetli mahkeme sigortacının merkezinin veya sigorta mukavelesinin akdedildiği acentanın bulunduğu veya kazanın vukua geldiği yer mahkemesidir.

Motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibinin kendi aracının içindeyken vaki kazalardan doğan bedenen veya manen uğrayacağı zararlar, motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörün duçar olacağı zararlar, sigortalı taşıtta veya yedeğinde naklolunan malların bozulması, harap olması veya ziyana uğraması suretiyle husule gelen zararlar ile her nevi manevi zararlar ve istihdam ettiği veya efal ve harekatından hukuken mesul bulunduğu kimselerin, motorlu taşıt müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktörleri bizzat sevk ederken sigortalı bulunan motorlu taşıt, müteharrik makine veya lastik tekerlekli traktör sahibine karşı dermeyen edebilecekleri taleplerden sigortacı mesul değildir.

Madde 56- Mali mesuliyet sigortası Türkiye'de çalışmaya salahiyetli sigorta şirketleri tarafından yapılır.

Umumi Muvazeneye dahil dairelerle mülhak bütçeli dairelere, hususi idare ve belediyelere ve 3659 sayılı kanuna tabi teşekkül ve müesseselere ait nakil vasıtalarının üçüncü şahıslara ika ettiği zararları, mali mesuliyet sigortasına ait hükümler dahilinde karşılamak üzere daireler tarafından bir fon tesis edilebilir.